Jak złożyć skargę na brak dostępności strony internetowej?

Dostępność cyfrowa stron internetowych i aplikacji mobilnych jest podstawowym prawem osób ze szczególnymi potrzebami, zagwarantowanym w ustawie z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Brak zapewnienia dostępności uniemożliwia pełne korzystanie z usług elektronicznych, co prowadzi do wykluczenia społecznego i naruszenia prawa do równego traktowania. Dzięki precyzyjnym regulacjom każdy użytkownik może dochodzić swoich praw, składając najpierw żądanie zapewnienia dostępności, a w razie odmowy – skargę na brak zapewnienia dostępności cyfrowej.

Kto może wystąpić o zapewnienie dostępności i skargę?

Żądanie zapewnienia dostępności w pierwszej kolejności może wnieść:

• osoba ze szczególnymi potrzebami, której niepełnosprawność utrudnia korzystanie ze strony lub aplikacji,
• osoba wspierająca takiego użytkownika (np. opiekun prawny, rodzic, kurator).

Warunkiem wniesienia żądania jest tzw. „interes faktyczny” – czyli realna potrzeba skorzystania z usługi, której realizacja została uniemożliwiona lub utrudniona przez brak dostępności. Bez uprzedniego żądania złożenie skargi na brak zapewnienia dostępności nie będzie mogło być rozpatrzone.

Krok 1: Złożenie żądania zapewnienia dostępności

1. Adresat: podmiot publiczny będący właścicielem strony lub aplikacji (np. urząd gminy, szkoła, sąd).
2. Forma: pisemna (tradycyjna lub elektroniczna), często dostępna jako formularz przez ePUAP lub portal gov.pl.

3. Treść żądania powinna zawierać:

   • dane kontaktowe wnioskującego (imię, nazwisko, adres, e-mail, telefon),
   • wskazanie niedostępnej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub jej konkretnego elementu,
   • opis napotkanych barier (np. brak etykiet w elementach formularza, nieczytelne multimedia),
   • propozycję alternatywnego sposobu dostępu, jeżeli to możliwe.

4. Termin realizacji:

   • podmiot ma obowiązek usunąć bariery „bez zbędnej zwłoki”, nie później niż w ciągu 7 dni od daty otrzymania żądania;
   • w przypadku potrzeby dłuższych prac – podmiot informuje o przyczynach i wskazuje nowy termin, nie przekraczający 2 miesięcy od dnia zgłoszenia.

Brak reakcji lub odmowa gwarantowanej dostępności w tych terminach stanowi podstawę do wniesienia skargi na brak zapewnienia dostępności cyfrowej.

Krok 2: Skarga na brak zapewnienia dostępności cyfrowej

Gdy podmiot publiczny:

• nie odpowie na żądanie,
• nie usunie barier w ustawowym terminie,
• zaproponuje niewystarczający sposób alternatywnego dostępu,

można złożyć skargę na brak zapewnienia dostępności.

Do kogo i jak złożyć skargę?

1. Adresat skargi: kierownictwo danego podmiotu publicznego (np. dyrektor urzędu, dyrektor szkoły, prezes instytucji).
2. Forma: pisemna lub elektroniczna – wiele instytucji umożliwia złożenie skargi przez ePUAP lub dedykowany formularz na platformie gov.pl.

3. Elementy skargi:

   • dane skarżącego (imię, nazwisko, adres, kontakt elektroniczny),
   • dokładny opis sytuacji (data i treść wcześniejszego żądania),
   • uzasadnienie skargi – wskazanie, dlaczego podjęte działania (lub ich brak) są niewystarczające.
4. Termin rozpatrzenia: podmiot ma 1 miesiąc (z możliwością przedłużenia o kolejne 30 dni przy uzasadnionej potrzebie) na udzielenie odpowiedzi na skargę.

Jeśli odpowiedź nadal nie będzie satysfakcjonująca lub nastąpi bezczynność, możesz przejść do kolejnego etapu odwoławczego.

Krok 3: Odwołanie i dalsze środki prawne

1. Skarga na bezczynność – gdy podmiot nie rozpatrzy skargi w terminie, można wnieść skargę na bezczynność do tego samego podmiotu (lub do jego przełożonego).
2. Prezes PFRON – w przypadku skarg na bezczynność lub niewłaściwe rozpatrzenie żądania i skargi możesz skierować sprawę do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON), który nadzoruje realizację przepisów o dostępności cyfrowej. Skargę na PFRON składa się do prezesa tej instytucji, a termin rozpatrzenia wynosi maksymalnie 1 miesiąc (z możliwością przedłużenia do 2 miesięcy).
3. Rzecznik Praw Obywatelskich – możesz również zwrócić się o interwencję do Biura RPO, które ma kompetencje mediacyjne i może wystąpić do organu w celu poprawy sytuacji.
4. Droga sądowa – ostatecznie przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego), co pozwala uzyskać wiążące orzeczenie sądu w sprawie obowiązku usunięcia barier.

Najlepsze praktyki przy składaniu skargi

• Precyzja: dokumentuj każdą korespondencję, zachowaj daty i kopie wiadomości.
• Dowody: załącz zrzuty ekranu lub nagrania, które pokazują napotkane bariery.
• Konkretność oczekiwań: wskaż, jakie elementy strony powinny być poprawione (np. opis alternatywny obrazków, poprawa kontrastu tekstu).
• Kultura komunikacji: zachowaj rzeczowy i grzeczny ton, co ułatwi szybsze załatwienie sprawy.
• Współpraca: jeśli to możliwe, zaoferuj konsultacje z osobami korzystającymi z technologii wspomagających.

Podsumowanie

Skuteczne dochodzenie swoich praw w zakresie dostępności cyfrowej wymaga przejścia kolejnych etapów: od zgłoszenia żądania zapewnienia dostępności, przez skargę na brak jej realizacji, aż po odwołania do nadzorczych organów lub sądów administracyjnych. Znajomość obowiązujących terminów i wymogów formalnych oraz rzetelne dokumentowanie barier znacząco zwiększa szansę na uzyskanie pożądanych zmian i realne udostępnienie treści cyfrowych osobom ze szczególnymi potrzebami.